Bubalus bubalis (L., 1758)

Bubalus arnee f. bubalis (=B. bubalis arnee) (Manda, Camış, Camız)

Sınıf: Mammalia Takım: Artiodactyla Familya: Bovidae

Tavsif:

Bubalus bubalis (L., 1758)

1758. Bos bubalis L., 1: 72, (Thomas, 1911, Proc. Zool. Soc. Lond., p. 154. Linnaeus’un tanımı evcil bir forma dayanmaktadır).

Terra-typica: Roma, İtalya.

(Sinonim: 1792. Bos arnee Kerr, Anim. Kingd., p. 336. “Hindistan, Bengal'in kuzeyi” [Kuch Bihar olarak sınırlandırılmış (Harper, 1940)].

Vücut Yapısı:

(Evcillerde) Renkleri genellikle siyahtır; bazen gri, hatta beyaz olabilirler. Büyüklük, renk ve boynuz yapısı bakımından eşeysel farklılık görülmez. B+G 250-300 cm, KyU 100 cm, H 180 cm, W 450-800 (1000) kg’dır. Çok uzun (2 m kadar olabilen), enine oluklu, yassı yapılı boynuzları geriye doğru kıvrılır. Boynuzları içi havayla dolu olduğundan, suların içinde bir çeşit şamandıra görevi yapar. Kuyrukları püsküllüdür. Dişileri

4 meme başına sahiptir.

Yaşam alanı:
Toynakları genişlediğinden bataklık alanlarda yaşamaya uyum göstermişlerdir.

Biyolojisi:

Yabanileri geceleri otlarlar. Suların içinde başlarını yatay tutarak gözlerinin suyun üzerinde kalmasına özen gösterirler. Çok iyi yüzerler. Günümüzde ve daha önceleri de tarla işlerinin her çeşidinde ve iyi süt üreticisi olarak kullanılmaktadır. İtalya’daki dişi mandalar, bir laktasyon periyodunda Ca. 2000 lt süt verirler. Yağ içeriği inek sütünden yaklaşık % 4 daha yüksektir; protein değeri ise bir kat daha yüksektir. GbS, ineklerden daha uzundur ve 9-9.5 ay (310-330 gün (MacDonald in: Bateman, 1984) arasında değişir. Bir yavru doğururlar. Yavrularını 6-9 ay süre ile emzirirler. 25 yıl kadar yaşarlar. Hastalıklara dirençliliği, besin ihtiyaçlarının az ve özellikle birçok hayvanın hiç yemediği bataklık bitkileriyle beslenebilmeleri, vücutlarının kuvvetli oluşu, zekası ve her türlü koşula uyum sağlamaları nedeniyle, dünyanın birçok bataklık be sulak alanlarında en ekonomik ve en değerli hayvan olarak yetiştirilmektedirler. İki mandanın kuvvetli 3 öküzün kuvvetine eşittir. Yavaş çalışırlar; fakat uzun süre iş yapabilirler. Sütlerinin yağ ve protein oranı yüksek olduğundan bir çok besin maddesinin yapımında özellikle tercih edilirler. Günde 5-6 saatlerini suların içinde geçirirler ve suların içinde geviş getirirler. Sahiplerine bağlıdırlar ve özellikle onlara karşı hoşgörülüdürler; fakat yabancı şahıslara karşı tehlikeli olabilirler. Yavrularına: “malak = palak” denir.

Dağılım:

Su bufalosu veya Karabao (B.arnee f. bubalis) da denen bu evcil hayvanlar, Güney Avrupa'nın bazı kısımlarında (Bulgaristan, Arnavutluk, İtalya, Macaristan, Romanya gibi), Yakın Doğu ve Kuzey Afrika (başta Mısır)’da görülebilir. Bu, Hindistan’a has yerli bir hayvandır. Hindistan mandası’nın evcil formudur. Esasen Güney Hindistan, Güneydoğu Asya ve civarında yaşarlar. Önceleri daha geniş bir yayılış gösteriyorlardı; hatta Mezopotamya ve Mısır'da bile yaşamışlardı. Dünyadaki Ca. 75 milyon evcil mandanın 50 milyonu Hindistan ve Pakistan’da yaşar. Bugün dahi yabanileri yakalanarak, evcilleştirilir. Evcil olanlar doğaya bırakıldıklarında bir zaman sonra yabanileşirler. Son derece saldırgan ve kuvvetli olduklarından tehlikeli olabilirler. Manda, Asya’nın tropik ve subtropiklerinde önemli bir evcil hayvandır. Anadolu’ya müslümanlık ile birlikte gelen evcil manda, daha sonra buradan Mısır ve diğer bölgelere yayılmıştır. Avrupa’ya ise Orta Çağ'da Türkler tarafından getirilmiştir (Dobroruka, 1988). Yabanilerin soyları tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Sistematik durumu:

Wilson and Reeder (1993), tür ismi olarak Bubalus bubalis’i kullanmıştır.

Kırmızı liste durumu:

EN A2e, C1, bkz. IUCN Kırmızı Liste. Doğada yaklaşık 2500-4000 birey kaldığı tahmin edilmektedir.

Bubalus arnee f. bubalis (=B. bubalis arnee) (Manda, Camış, Camız)
	Sınıf: Mammalia Takım: Artiodactyla Familya: Bovidae
Tavsif:	Bubalus bubalis (L., 1758) 1758. Bos bubalis L., 1: 72, (Thomas, 1911, Proc. Zool. Soc. Lond., p. 154. Linnaeus’un tanımı evcil bir forma dayanmaktadır). Terra-typica: Roma, İtalya. (Sinonim: 1792. Bos arnee Kerr, Anim. Kingd., p. 336. “Hindistan, Bengal'in kuzeyi” [Kuch Bihar olarak sınırlandırılmış (Harper, 1940)].
Vücut Yapısı:	(Evcillerde) Renkleri genellikle siyahtır; bazen gri, hatta beyaz olabilirler. Büyüklük, renk ve boynuz yapısı bakımından eşeysel farklılık görülmez. B+G 250-300 cm, KyU 100 cm, H 180 cm, W 450-800 (1000) kg’dır. Çok uzun (2 m kadar olabilen), enine oluklu, yassı yapılı boynuzları geriye doğru kıvrılır. Boynuzları içi havayla dolu olduğundan, suların içinde bir çeşit şamandıra görevi yapar. Kuyrukları püsküllüdür. Dişileri
	4 meme başına sahiptir.
Yaşam alanı:	Toynakları genişlediğinden bataklık alanlarda yaşamaya uyum göstermişlerdir.
Biyolojisi:	Yabanileri geceleri otlarlar. Suların içinde başlarını yatay tutarak gözlerinin suyun üzerinde kalmasına özen gösterirler. Çok iyi yüzerler. Günümüzde ve daha önceleri de tarla işlerinin her çeşidinde ve iyi süt üreticisi olarak kullanılmaktadır. İtalya’daki dişi mandalar, bir laktasyon periyodunda Ca. 2000 lt süt verirler. Yağ içeriği inek sütünden yaklaşık % 4 daha yüksektir; protein değeri ise bir kat daha yüksektir. GbS, ineklerden daha uzundur ve 9-9.5 ay (310-330 gün (MacDonald in: Bateman, 1984) arasında değişir. Bir yavru doğururlar. Yavrularını 6-9 ay süre ile emzirirler. 25 yıl kadar yaşarlar. Hastalıklara dirençliliği, besin ihtiyaçlarının az ve özellikle birçok hayvanın hiç yemediği bataklık bitkileriyle beslenebilmeleri, vücutlarının kuvvetli oluşu, zekası ve her türlü koşula uyum sağlamaları nedeniyle, dünyanın birçok bataklık be sulak alanlarında en ekonomik ve en değerli hayvan olarak yetiştirilmektedirler. İki mandanın kuvvetli 3 öküzün kuvvetine eşittir. Yavaş çalışırlar; fakat uzun süre iş yapabilirler. Sütlerinin yağ ve protein oranı yüksek olduğundan bir çok besin maddesinin yapımında özellikle tercih edilirler. Günde 5-6 saatlerini suların içinde geçirirler ve suların içinde geviş getirirler. Sahiplerine bağlıdırlar ve özellikle onlara karşı hoşgörülüdürler; fakat yabancı şahıslara karşı tehlikeli olabilirler. Yavrularına: “malak = palak” denir.
Dağılım:	*Su bufalosu veya Karabao (B.arnee* f. bubalis) da denen bu evcil hayvanlar, Güney Avrupa'nın bazı kısımlarında (Bulgaristan, Arnavutluk, İtalya, Macaristan, Romanya gibi), Yakın Doğu ve Kuzey Afrika (başta Mısır)’da görülebilir. Bu, Hindistan’a has yerli bir hayvandır. Hindistan mandası’nın evcil formudur.** Esasen Güney Hindistan, Güneydoğu Asya ve civarında yaşarlar. Önceleri daha geniş bir yayılış gösteriyorlardı; hatta Mezopotamya ve Mısır'da bile yaşamışlardı. Dünyadaki Ca. 75 milyon evcil mandanın 50 milyonu Hindistan ve Pakistan’da yaşar. Bugün dahi yabanileri yakalanarak, evcilleştirilir. Evcil olanlar doğaya bırakıldıklarında bir zaman sonra yabanileşirler. Son derece saldırgan ve kuvvetli olduklarından tehlikeli olabilirler. Manda, Asya’nın tropik ve subtropiklerinde önemli bir evcil hayvandır. Anadolu’ya müslümanlık ile birlikte gelen evcil manda, daha sonra buradan Mısır ve diğer bölgelere yayılmıştır. Avrupa’ya ise Orta Çağ'da Türkler tarafından getirilmiştir (Dobroruka, 1988). Yabanilerin soyları tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Sistematik durumu:	Wilson and Reeder (1993), tür ismi olarak Bubalus bubalis’i kullanmıştır.
Kırmızı liste durumu:	EN A2e, C1, bkz. IUCN Kırmızı Liste. Doğada yaklaşık 2500-4000 birey kaldığı tahmin edilmektedir.